Kedilerde stres, çoğu zaman göz ardı edilen ancak sağlık üzerinde ciddi etkiler yaratabilen bir durumdur. Özellikle uzun süreli stres, kedilerde stres ve idrar sorunları başta olmak üzere pek çok fiziksel ve davranışsal probleme yol açabilir. Bu yazıda, kedinizin stres kaynaklı yaşadığı sağlık problemlerini nasıl fark edebileceğinizi ve çözüm yollarını detaylıca ele alıyoruz.
Kediler, az bakım gerektiren evcil hayvanlar olarak bilinirler. Genellikle evcil hayvan dükkanı kontrol listesinde işaretlenebileceklerin ötesinde çok az ihtiyaçları olduğu varsayılır: mama ve su kapları, bir çöp kutusu, bir tırmalama direği ve oyuncaklar.
Gerçek şu ki kedilerin çok özel çevresel ihtiyaçları veya fiziksel çevreleri ve insanlarla ve diğer kedilerle etkileşimleri hakkında tercihleri vardır. Bu ihtiyaçlar karşılanmadığında – çoğunlukla evcil hayvan sahipleri bunların farkında olmadığı için – kediler aşırı stresli hale gelebilir. Aynı zamanda kediler stresi veya hastalığı gizleme konusunda uzmandır, bu yüzden kaygıları genellikle fark edilmez. Ancak stres, kedi idiyopatik sistit veya idrar kesesi zarının iltihabı gibi rahatsızlıklara ve istenmeyen davranışlara yol açabilir.
Kedilerin benzersiz ihtiyaçları konusunda farkındalığı artırmak ve streslerini azaltmak için Uluslararası Kedi Hekimleri Birliği ve Kedi Tıbbı Derneği’ndeki veterinerler, kedilerin beş temel çevresel ihtiyacını belirleyen ve bu ihtiyaçları karşılamaya yönelik öneriler içeren kılavuzlar yayınladılar. (1)
Beş Temel Çevresel İhtiyaç – Kedilerde Stres ve İdrar Sorunları
Yönergelere göre:
1. Kedilerin güvenli bir yere ihtiyacı vardır. Kedilerin avlanma geçmişi olsa da, av olmaktan kendilerini korumak zorunda kalmışlardır . Artık yemeklerini takip etmeseler de, yine de kendilerini güvende hissetme ve çevrelerini kontrol etme ihtiyacı duyarlar. Evde yeni bir kedi veya bir çalışma ekibi tarafından tehdit altında hissederlerse, geri çekilebilecekleri bir yere ihtiyaç duyarlar.
Karton kutu, yükseltilmiş bir tünek veya kedi taşıyıcısı gibi basit bir şey işe yarayabilir. Sadece bir kedi için yeterli alana sahip olmalı ve ideal olarak kedinin içinde sıkışıp kalabileceğini hissetmemesi için iki kaçış yolu olmalıdır. Evdeki her kedi için bu kaynaklardan en az biri olmalıdır.
2. Kedilerin alana ihtiyacı vardır. Kediler, başka bir kedinin rekabeti veya bir insanın varlığı olmadan, kendi yiyeceklerinin, çöp kutularının, tırmalama direklerinin veya yataklarının tadını özel olarak çıkarmayı severler.
Bu kaynakları evin her yerine dağıtmak korkuyu azaltmaya ve kedilere bir kontrol duygusu sağlamaya yardımcı olur. Çok kedili evlerdeki kedilerin tek bir kum kabını veya mama ve su kaplarını paylaşmaları beklenmemelidir. Her kedi için en az bir kum kabı, artı bir tane daha ve diğer kaynaklar için bir seçenek olmalıdır.
3. Kedilerin avlanması gerekir. Kediler avlanmayı, saldırmayı ve avı yakalamayı seven doğal avcılardır. Ancak bu, kedinizin yerel yaban hayatının peşine düşmesi gerektiği anlamına gelmez.
Evin farklı yerlerine kuru mama saklayarak veya pençeleriyle hareket ettirerek ödül alabilecekleri bir yiyecek bulmacası sunarak deneyimi yeniden yaratabilirsiniz. Tüyleri sarkan bir değnek veya yerde sürüklenebilen doldurulmuş bir fare gibi etkileşimli oyuncaklar, onlara kovalamacanın ve yakalamanın heyecanını sunabilir. Sıkıntıyı uzak tutmak için oyuncakları periyodik olarak döndürün.
4. Kedilerin insan etkileşimine (kendi şartlarında) ihtiyacı vardır. Bazı kediler diğerlerinden daha sosyaldir, ancak hepsinin bir tür olumlu, tutarlı insan temasına ihtiyacı vardır.
Evcil hayvan sahipleri etkileşimi asla zorlamamalı, önce kedinin yaklaşmasına izin vermelidir. İdeal olarak, kedinin sizi koklamasına izin verin, sonra yanaklarını ve başını nazikçe okşayabilirsiniz. Her gün her kedi için bire bir zaman ayırın, ister okşayın, ister bakım yapın, ister sarılın veya oynayın, böylece siz ve kediniz(ler)iniz arasındaki bağı güçlendirin.
5. Kedilerin kokularını kullanmaları gerekir. Kediler çevreleri hakkında bilgi toplamak için keskin koku alma duyularını kullanırlar. Kokladıklarının bir kısmı, pençe pedlerinde, yanaklarında ve dudaklarında, alınlarında ve kuyruklarında bulunan kedi koku bezleri tarafından salgılanan feromonlardır. Ev kedileri sınırlarını işaretlemek ve güvende hissetmek için evin bazı bölgelerine sürtünürler.
Bazı kokular kediler için rahatsız edici olabilir. Güçlü temizleyiciler, parfümlü kum veya hatta veteriner kliniğinde gün boyunca kalmış tanıdık bir kedinin garip kokusu bile kedilerde strese neden olabilir. Mümkünse güçlü kokulardan kaçının ve ev kedileri arasında sakinliği teşvik etmek için sentetik kedi feromonları kullanın.
Daha fazla uzman görüşü için International Cat Care’in stresli kedilerle ilgili kaynağına göz atabilirsiniz.
Kedinizin çevresel ihtiyaçlarını anlayıp karşılayarak kedinizin rahatını ve refahını artırmaya yardımcı olabilirsiniz. Bu da kedinizin stresini azaltabilir, belirli hastalıkları ve istenmeyen davranışları en aza indirebilir ve sizinle kedi dostunuz arasındaki bağı iyileştirebilir.
Evcil hayvanlar hakkında merak ettiğiniz tüm içeriklere, evcil hayvan davranış ve evcil hayvan sağlık uzmanları tarafından yazılan Pethway blog sayfasından ulaşabilirsiniz. Kedilerde stres ve idrar sorunları ile ilgili daha fazla sorunuz olması halinde bize yazın. Cevaplamaktan memnun oluruz.
1 Ellis SLH, Rodan I, Carney HC ve diğerleri. AAFP ve ISFM Kedi Çevresel İhtiyaçları Kılavuzları. J Fel Med Surg 2013(15):219-230.
Sevgiler, Pethway ekibi. 💙
