Yaz aylarında aracınızla dışarı çıktığınızda, birkaç dakikalık bir işiniz için köpeği arabada bırakmak normal görünebilir. Ancak sıcak hava, köpeklerde ciddi sağlık sorunlarına hatta ölüme neden olabilir. Sıcak araba içerisinde köpek bırakmanın tehlikeleri, ısı çarpması, organ yetmezliği, kaygı ve daha fazlasını ortaya çıkartabilir. Bu yazımızda, köpeğinizi neden hiçbir koşulda araç içinde yalnız bırakmamanız gerektiğini bilimsel veriler ve uzman görüşleriyle birlikte ele alıyoruz.
Bir yaz günü ve dört ayaklı dostunuzu gezdirdikten sonra eve dönerken, akşam yemeği için malzeme almak üzere markete uğramanız gerektiğini hatırlıyorsunuz. Gölgede park ederseniz, köpeğinizi 20 dakika arabada bırakmanızda bir sakınca var mı?
Pek sayılmaz. Uzmanlar “Serin günlerde bile köpeğinizi arabada bırakmak nadiren uygundur,” diyor. “Dışarıda 21°C’lik bir hava sıcaklığına sahip günde, arabaların içindeki sıcaklığın neredeyse 38°C’ye ulaşmasına neden olabilir ve köpekler, özellikle de brakisefalik (pug, fransız buldog, chow chow, pekinez cinsleri gibi) özellikte köpeklerin çok hızlı şekilde ısıları yükselebilir.”
Sıcak arabaların köpek dostlarımız için oluşturabileceği tehlikelere daha yakından bakalım ve arabanızın camını açık bırakmanın aslında neden çözüm olmadığını birlikte inceleyelim.
Arabanın İçi Ne Kadar Sıcak Olabilir?
Arabalarda sıcaklıklar tahmin ettiğinizden daha hızlı değişir ve ciddi seviyelere ulaşabilir.
NoHeatStroke.org verilerinin gösterdiği gibi, dış sıcaklıklar -daha “soğuk” günlerde bile- otomobillerin içinde hızla çok daha yüksek hissedilebilir. Aşağıdaki grafik, araç içi sıcaklıklarının ne kadar hızlı yükselebileceğini göstermektedir.
Uzmanlara göre, köpeğiniz arabada beklerken onu etkileyebilecek nem ve güneş yoğunluğu, evcil hayvanınızın stres seviyeleri veya altta yatan sağlık sorunları gibi diğer faktörleri tahmin etmenizi zorlaştırır. Örneğin, güneş hareket ettikçe gölgelik alan da hareket edecek ve köpeğiniz güneş ışınlarına maruz kalacaktır.
Araç camlarının açık olması serinlemesini sağlamaz
Bir pencereyi açık tutmak, yaz aylarında bir köpeği arabada bırakmak için yeterli değildir. Park halindeki bir arabanın içindeki sıcaklık, camı açık olsa bile önemli ölçüde artabilir.
Camları hafifçe açık bırakılmış arabalardaki sıcaklıkları inceleyen 2005 tarihli bir çalışma , ortam sıcaklığının yine de çok yüksek olabileceğini ortaya koydu. 32°C’lik dış sıcaklıklarda, iç sıcaklık sadece 10 dakikada neredeyse 42°C’ye, 30 dakikada ise 48°C’ye ulaşıyordu.
Sıcak havalarda aracınıza binerken dikkatli olun
Arabanız birkaç dakika güneşte kaldıysa, özellikle deri koltukları varsa aşırı ısınabilir ve köpeğinizin patilerini yakabilir. Neyse ki, riski en aza indirmek için adımlar atabilirsiniz. Örneğin, Otoparkta durduktan sonra koltukların aşırı ısınabileceğini biliyorsanız, köpeğinizin üzerine uzanması için teması önleyecek bir pike veya örtü bulundurduğunuzdan emin olun.
Evden seyahat ediyorsanız, arabanıza binmeden önce klimanın aracı soğutmasını sağlamak için arabanızı daha erken çalıştırmanızı öneriyoruz. Araçlar sıcak altında durdukları süre boyunca ısıyı içinde hapseder ve yoğunlaştırır.
Köpeği Arabada Bırakmak ve Riskler
PETA’ya göre , son beş yılda yaklaşık 3.000 evcil hayvan, sıcak hava kaynaklı tehlikeli durumlardan kurtarıldı ve bunların çoğu sıcak arabalarda bırakılan köpeklerdi. Bu rakama ek olarak, 524 evcil hayvan da ne yazık ki hayatını kaybetti. Bunlar yalnızca bildirilen olaylar, bu nedenle etkilenen hayvan sayısının gerçekte çok daha yüksek olması muhtemeldir.
Isı çarpması, nöbetlere ve organ yetmezliğine yol açan ölümcül bir sağlık sorunu olabilir ve bu durum, sıcak bir günde köpeği arabada bırakmak ile hızla ortaya çıkabilir. Isı çarpmasının belirtileri arasında nefes nefese kalma, kusma, aşırı salya akması ve sendeleme bulunur.
Uzmanlar başka sağlık sorunlarının da ortaya çıkabileceğini söylüyor:
- Dehidratasyon : Halsizlik ve uyuşukluktan böbrek hasarına veya yetmezliğine kadar uzanan sorunlara yol açar
- Şok: Sepsis’e (ölüm riski oluşturur) veya bağışıklık sistemi veya kalp ile ilgili sorunlara yol açabilir
- Çoklu sistem organ yetmezliği: Isı, köpeğinizin organlarını etkileyerek iç kanamaya ve kalıcı hasara yol açabilir
- Gastrointestinal hasar: Etkileri kusma ve ishalden malabsorpsiyon gibi kronik sorunlara kadar uzanır
- Nörolojik hasar: Yüksek sıcaklıklar beyinde şişmeye, nöbetlere ve bilinç kaybına neden olabilir ve kalıcı nörolojik hasara yol açabilir.
Köpeğinizi arabada bırakmak başka hangi riskleri ortaya çıkarır
Dışarıdaki hava serin ve soğuk gibi görünse bile, köpeğinizi arabada bırakmak onun fiziksel ve ruhsal sağlığı açısından başka riskler de doğurabilir.
Zararlı nesneleri çiğnemek, dolaşmak veya kaçma girişimleri fiziksel yaralanmalara yol açabilir. Yetersiz havalandırmanın nefes alma zorluklarına yol açabileceğini, yalnız bırakılmanın (özellikle kapalı bir alanda) ise köpeklerde kaygı veya sıkıntıya neden olabileceğini ve bunun da önceden var olan tıbbi rahatsızlıkları tetikleyebileceğini bilmelisiniz.
Ayrıca köpeğinizi gözetimsiz bırakmanın beraberinde getirdiği hırsızlık riskini de göz önünde bulundurmalısınız.
Eğer köpeğinizi arabada bırakmak zorundaysanız, şunlardan emin olun…
Acil bir durumda, köpeğinizi arabada bırakmak gerekebilir. Başka seçeneğiniz yoksa, aşağıdaki adımları önemli:
- Isının artmasını önlemek için aracınızın sıcaklık kontrol sistemini açık bırakın
- Arabanızı (ve köpeğinizi) görüş alanınızda tutun veya siz yokken birinden onları gözetlemesini isteyin
- Gölge bir yere park edin
- Köpeğinizin su kabına erişebildiğinden emin olun
- Kurtarma amaçlı bir uygulamayı önlemek için yoldan geçenlerin görebileceği bir not bırakın
Ancak yukarıdaki tabloda da belirtildiği gibi, 5 dakika bile riskli olabilir. Köpeğinizi arabada bırakmak yerine evde tutmanız önerilir. Yukarıdaki önlemler, köpeğinizin iyi olacağının garantisi değildir.
Arabada Bırakılmış Bir Köpek Görürseniz Ne Yapmalısınız?
Sıcak bir arabada gözetimsiz bırakılmış ve sıkıntıda olan bir köpek görürseniz, aşağıdaki adımları atmak onun iyiliğini ve güvenliğini sağlamaya yardımcı olabilir:
- Telefonunuzla arabanın ve plakasının fotoğrafını çekin
- Kolluk kuvvetlerini arayın
- Herhangi bir tesisin ( AVM, mağaza vb. işletme) yakınındaysanız, yöneticiden veya güvenlik görevlisinden aracın plakasını içeren bir anons yaparak sahibine bildirmesini isteyin.
- Sahibi dönene kadar arabanın yanında bekleyin
Türkiye’de Yasal Durum Nedir?
Türkiye’de hayvanların arabada bırakılmasıyla ilgili net bir yasa olmamakla birlikte, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na göre bu durum hayvana kötü muamele kapsamına girer. Şahit olan kişilerin belediye zabıtasına ya da polise durumu bildirmesi önerilir.
Aşağıdaki belirtiler, köpeğinizin yüksek ateş nedeniyle acı çektiğine işaret edebilir. Uzmanlara göre belirtiler ilerleme sırasına göre ortaya çıkar:
- Aşırı nefes nefese kalma
- Aşırı salya akması
- Huzursuzluk , volta atma veya sızlanma
- Uyuşukluk veya halsizlik
- Soluk veya parlak kırmızı diş etleri
- Kusma ve/veya ishal
- Hareketleri koordine etmede tökezleme veya sorun
- Artan, hızlı kalp atış hızı
- Çökme veya nöbetler
Arkadaşlarınıza ve Ailenize Riskleri Anlatın
Köpeğinizi arabada bırakmak çeşitli sağlık ve güvenlik endişeleri doğururken, soğuk hava koşulları da aynı derecede tehlikeli olabilir ve hipotermi gibi sorunlara yol açabilir. Uzmanlar, genel bir kural olarak, dışarıdaki sıcaklık 15°C’nin üzerindeyken köpeklerinizi arabada bırakmaktan kaçınmanızı tavsiye ediyor.
Hava soğukken evcil hayvanınızı arabada bırakmak da tehlikeli olabilir, çünkü arabalar buzdolapları gibi soğuk havayı üzerinde tutar. En iyi seçeneğin köpeğinizi evde bırakmak, köpek kreş hizmetlerini kullanmak veya işlerinize giderken yanınızda götürmektir.
Ailenizi, arkadaşlarınızı ve komşularınızı eğitmek, köpeklerin (ve diğer evcil hayvanların) sıcak arabalarda sağlık sorunları yaşamalarını veya ölmelerini önlemeye yardımcı olabilir. Tatile gidiyorsanız ve köpeğinizi bir pet otele veya kreşe bırakarak , köpeğinizin sizinle birlikte yolculuk yaparken ortaya çıkabilecek bir çok sağlık sorununun önüne geçebilirsiniz.
Köpeğinizi arabada bırakmak, onun hayatını riske atmak anlamına gelir. Isı çarpması, organ yetmezliği ve davranışsal sorunlar gibi ciddi sonuçlarla karşılaşabilirsiniz. Bu yazıda edindiğiniz bilgilerle, siz de hem kendi köpeğinizin hem de çevrenizdeki hayvanların yaşamlarını koruyabilirsiniz. Unutmayın, en güvenli seçenek her zaman evde kalmaktır. Lütfen bu yazıyı paylaşarak diğer evcil hayvan sahiplerini de bilinçlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular
Sevgiler, Pethway ekibi. 💙
